4- معرفی آزمون روان‌شناختی: آزمون MMPI

 آزمون MMPI تست شخصیت چند وجهی مینه سوتا یا همان تست MMPI همانند تست نئو از معروف‌ترین و پر استفاده‌ترین تست‌های روانشناسی می‌باشد. در سالیان گذشته گروهی از پژوهشگران دانشگاه مینه سوتا واقع در کشور آمریکا این تست روانشناسی محبوب را ارائه دادند و این امر موجب نام گذاری این تست، باعنوان مینه سوتا یا به صورت مختصر MMPI شده است. این آزمون توسط هاوارد هاتاوی، روانشناس بالینی و جی سی مک کینلی، روانپزشک اعصاب، که هر اعضای هیئت علمی دانشگاه مینه سوتا هستند، طراحی شده است. این آزمون به عنوان ابزاری برای متخصصان حوزه سلامت روان برای تشخیص اختلالات مربوط به سلامت روان تهیه شد. آزمون MMPI یک آزمون روانشناسی معتبر با پشتوانه پژوهشی بسیار قوی است که برای سنجش و ارزیابی طیف گسترده‌ای از ویژگی‌های شخصیتی فرد استفاده می‌شود. از سال ۱۹۴۲ که برای اولین بار این آزمون معرفی شد، به منظور کاهش سوگیری های نژادی و جنسیتی، چندین بار ویرایش شده است. آخرین ویرایش این آزمون که با نام MMPI-2 شناخته می شود، در بیش از ۴۰ کشور جهان اعتبارسنجی و بومی سازی شده و در حال استفاده است.  آزمون MMPI-2 چیست؟ این آزمون یک پرسشنامه خوداظهاری شامل ۵۶۷ سوال درست_نادرست است. پاسخ‌های فرد در این آزمون، به متخصصان حوزه سلامت روان این امکان را می‌دهد که تشخیص دهند آیا فرد نشانه‌های بیمای های روانی یا اختلالات شخصیت را دارد یا خیر. برخی از سوالات این آزمون به گونه ای طراحی شده اند که احساس فرد را درباره آزمون نشان می دهند. بعضی از سوالات دیگر نیز برای تشخیص صداقت افراد در پاسخ دادن به سوالات طراحی شده اند. در واقع این سوالات، نشان می دهند که آیا فرد برای تحت تاثیر قرار دادن نتایج آزمون، نشانه ها را بیش از حد واقعی گزارش کرده یا سعی داشته است نشانه ها را کمتر از میزان واقعی نشان دهد. معمولا آزمون MMPI بین ۶۰ تا ۹۰ دقیقه زمان نیاز دارد. نسخه کوتاه تری نیز از آزمون MMPI وجود دارد که شامل ۳۳۸ سوال است. این نسخه زمان کمتری (بین ۳۵ تا ۵۰ دقیقه) برای پاسخگویی نیاز دارد. همچنین محققان نسخه ای مخصوص نوجوانان بین ۱۴ تا ۱۸ سال نیز تهیه کرده اند که ۴۷۸ سوال دارد و یک ساعت زمان برای تکمیل آن نیاز است. نسخه کوتاه تری نیز برای نوجوانان وجود دارد . این نسخه از آزمون در سال ۲۰۱۶ با نام MMPI-A-RF با ۲۴۱ سوال و مدت زمان ۲۵ تا ۴۵ دقیقه برای پاسخگویی، برای استفاده در دسترس قرار گرفت. با اینکه نسخه های کوتاه تر زمان کمتری نیاز دارند، بسیاری از متخصصان نسخه های بلندتر و کامل تر را ترجیح می دهند زیرا نتایج دقیق تری به دست می دهند و پشتوانه پژوهشی بیشتری دارند.  موارد استفاده آزمون MMPI آزمون MMPI برای کمک به تشخیص اختلالات مربوط به سلامت روان طراحی شده است، اما بسیاری از متخصصان برای تشخیص، تنها به این آزمون اکتفا نمی‌کنند. برای تشخیص علاوه بر این آزمون، نیاز به شرح حال مراجع و مصاحبه متخصص با وی نیز نیاز است. به عبارت دیگر، از این آزمون برای تدوین پلن یا همان طرح درمان توسط بسیاری از روانشناسان مورد استفاده قرار می‌گیرد. با استفاده از این آزمون روانشناس می‌تواند متوجه شود که آیا مراجع نشانه‌های خود را کمتر از میزان واقعی گزارش می‌دهد، یا برای جلب توجه و برانگیختن احساس همدل و همدردی اطرافیان، تظاهر به داشتن نشانه‌هایی می‌کند که در واقع ندارد. در واقع این آزمون احساسات واقعی را که مراجع تجربه می‌کند و شدت آن‌ها را به درمانگر نشان می‌دهد. آزمون MMPI حتما باید توسط متخصص آموزش دیده انجام و تحلیل شود. البته از نتایج آزمون با اهداف مختلف استفاده می شود. برای مثال، ارزیابی های MMPI معمولا برای تعیین حضانت فرزند، برنامه های سوء مصرف مواد، موسسات آموزشی و استخدام نیرو استفاده می‌شوند. بسیاری از سازمان‌های معتبر دولتی و خصوصی، به دلیل اعتبار این آزمون و قدرت آن در تشخیص مشکلات روانشناختی فرد و پیش بینی رفتار فرد، برای گزینش و استخدام نیرو در موقعیت‌ها و سمت‌های مهم و حساس (مانند مدیران رده بالا، قضات، خلبانان، نیروهای پلیس، کارمندان صنایع هسته‌ای، …) از آن استفاده می‌کنند.  مقیاس های بالینی آزمون MMPI سوالات این آزمون در ده مقیاس مختلف طبقه بندی شده اند. هر مقیاس به یک الگو یا شرایط روانشناختی اشاره دارد: 1- مقیاس خودبیمارانگاری Hs)): این مقیاس ۳۲ سوال دارد و به منظور سنجش نگرانی‌های بی مورد و ناسالم فرد درباره سلامتی خود طراحی شده است. نمره بالا در این مقیاس می‌تواند به این معنی باشد که نگرانی‌های فرد درباره سلامت خویش، باعث ایجاد تداخل در زندگی روزمره شده و مشکلاتی را در روابط او به وجود آورده است. برای مثال، فردی که در این مقیاس نمره بالایی گرفته است، ممکن است در دوره‌هایی که تحت فشار و استرس زیادی است، نشانه‌های جسمی تجربه کند که دلیل بیرونی ندارند. 2- مقیاس افسردگی(D): این مقیاس با ۵۷ سوال، رضایت فرد را از زندگی وی می‌سنجد. فردی که در این مقیاس نمره بالایی کسب کند، ممکن است دچار افسردگی بالینی باشد یا حتی به طور مکرر افکار خودکشی داشته باشد. نمره متوسط به بالا در این مقیاس می تواند نشانه این باشد که فرد منزوی است یا از شرایط خود ناراضی می‌باشد. 3- مقیاس هیستری(Hy): این مقیاس ۶۰ سوالی، واکنش فرد به استرس را ارزیابی می‌کند. در واقع این مقیاس، نشانه‌های جسمی و هیجانی را در شرایط استرس زا مورد ارزیابی قرار می‎دهد. 4- مقیاس انحراف روانی-اجتماعی (Pd): این مقیاس از آزمون MMPI برای شناسایی آسیب‌های روانی طراحی شده است. ۵۰ سوال در این مقیاس وجود دارد که رویکردها و رفتارهای ضداجتماعی فرد و میزان سازگاری یا مقاومت در برابر منابع قدرت را اندازه می‌گیرند. اگر فردی در این مقیاس نمره بالایی داشته باشد، ممکن است دچار اختلالات شخصیت باشد. 5- مقیاس مردانگی/زنانگی(Mf): هدف اصلی این مقیاس ۵۶ سوالی، کسب اطلاعاتی درباره گرایشات جنسی فرد بوده است. البته این بخش مربوط به زمانی است که تمایلات همجنسگرایانه به عنوان یک اختلال شناخته می‌شدند. امروزه، از این مقیاس برای ارزیابی میزان همبستگی فرد با هنجارهای جنسیتی رایج استفاده می‌شود. 6- مقیاس پارانویا(Pa): در این مقیاس با ۴۰ سوال، نشانه‌های مرتبط با سایکوسیس یا روان پریشی بررسی می‌شود. از جمله: سوءظن شدید به دیگران، تفکر سیاه و سفید قوی و احساس مورد ظلم واقع شدن از طرف جامعه. نمره بالا در این مقیاس می‌تواند نشانه اختلالات روان پریشی یا اختلال شخصیت پارانوئید یا شکاک باشد. 7- مقیاس ضعف روانی(Pt): 48 سوال در این مقیاس به بررسی و سنجش موارد « اضطراب، افسردگی، رفتارهای جبری و نشانه‌های اختلال وسواس» می‌پردازند. اصطلاح ضعف روانی یا psychasthenia دیگر به عنوان تشخیص استفاده نمی‌شود ولی متخصصان از این مقیاس برای شناسایی اجبارهای ناسالم و احساسات منفی و مخل ناشی از آنها استفاده می‌کنند. 8- مقیاس اسکیزوفرنی(Sc): 87 سوال این مقیاس به این منظور طراحی شده‌اند که نشان دهند آیا فرد مبتلا یا مستعد ابتلا به اختلال شیزوفرنی یا اسکیزوفرنی می‌باشد؟درواقع این مقیاس این‌که آیا فرد دچار توهم، هذیان یا افکار نابسامان و از هم گسیخته می‌باشد، را مورد بررسی قرار میدهد و میزان جداافتادگی و بیگانگی فرد از جامعه را می‌سنجد. 9- مقیاس هیپومانیا (شیدایی خفیف)(Ma): هدف این مقیاس این است که با ۴۶ سوال نشانه‌های مرتبط با هیپومانیا را بررسی کند. این نشانه‌ها عبارتند از: «انرژی زیاد و بی جهت، تند صحبت کردن، افکار مسابقه‌ای (سریع و اغلب تکراری)، توهم، تکانشگری و توهم عظمت.» اگر فردی در این مقیاس نمره بالایی داشته باشد، نشانه‌های مرتبط با اختلال دوقطبی دارد. 10- مقیاس درونگرایی اجتماعی(Si): این مقیاس یکی از آخرین مواردی است که به آزمون MMPI اضافه شده است و با ۶۹ سوال درونگرایی و برونگرایی را مورد سنجش قرار می‌دهد. نمره اکتسابی در این مقیاس میزان تمایل یا دوری کردن فرد از تعاملات اجتماعی را نشان می‌دهد. علاوه بر این، مقیاس درونگرایی اجتماعی میزان رقابت جویی، انطباق، کمرویی و قابل اعتماد بودن را می‌سنجد. انواع اختلال شخصیتی در MMPI 3 دسته از اختلالات شخصیتی دسته A (عجیب‌وغریب، غیرعادی): اختلال اسکیزوئید، پارانوئید، اسکیزوتایپال؛ دسته B (نمایشی، دمدمی‌مزاج): اختلال ضداجتماعی، اختلال شخصیت نمایشی، مرزی، خودشیفته؛ دسته C (مضطرب، ترسان): وابسته، دچار وسواس فکری، شخصیت دوری‌گزین. موارد استفاده تست سلامت روان MMPI o شناخت شخصیت o مشاوره خانواده o مشاوره قبل و بعد از ازدواج o انتخاب بهترین درمان o مشاوره قبل از استخدام o مشاوره برای امور قضایی o تست ازدواج MMPI مزیت آزمون MMPI به آزمون‌های دیگر شخصیت چیست؟ یکی از مشکلات عمده که ممکن است اعتبار نتایج به دست آمده از آزمون را به خطر بیندازد، عدم صداقت فرد در پاسخ به سوالات است. گاهی پیش می آید که شرکت کننده، به هر دلیلی، تصمیم می‌گیرد رفتاری که آزمون در پی سنجش آنست را بیش از حد (مبالغه) یا کمتر از مقدار واقعی آن (انکار) گزارش کند. یکی از مزیت‌های عمده آزمون MMPI مقیاس اعتبارسنجی نتایج یا روایی نتایج است که برای شناسایی رویکرد فرد در پاسخ به سوالات آزمون طراحی شده است. برای مثال معیار دروغ سنج افرادی را که به صورت کاملاً عامدانه جواب صادقانه به سوالات نمی‌دهند، شناسایی می کند. همچنین معیاری به منظور شناسایی افرادی که به صورت تصادفی و شانسی به سوالات پاسخ می‌دهند نیز طراحی شده است. ** جمع آوری و تنظیم مطالب: دکتر نسرین دانش، الهه قربان‌پور